แนวคิดการสร้างความรู้โดยผู้เรียนกับนักศึกษาฝึกงาน

Written by 

 

ทุกครั้งที่ผมเดินทางไปสอน ผมจะไปก่อนเวลาเสมอ และทุกครั้งผมจะต้องเจอคนขยันมาก่อนผมทุกครั้ง คนเหล่านั้น คือ แม่บ้านและพนักงานรักษาความปลอดภัย ทุกครั้ง ผมจะยกมือไหว้ให้ความเคารพแก่บุคคลเหล่านี้ทุกสถานที่ที่ไปและทุกครั้งที่เจอ สิ่งที่ผมยึดมั่นยึดถือยึดใจมาเสมอ คือ ปัญญาและความเท่าเทียม ไม่ว่าจะทำงานอะไร ถ้าเป็นอาชีพสุจริต ไม่โกหก ไม่เบียดเบียนใคร ผมว่า อาชีพนั้นน่ายกย่องเสมอ อีกทั้งผมเชื่อว่า การให้เกียรติผู้อื่น คือ การให้เกียรติตนเอง และผมจะชอบยกตัวอย่างการสอนเรื่องความนอบน้อมตามหลักพุทธวิธีที่พระพุทธเจ้าทรงใช้อุปมาอุปไมย คือ หากเราจะเข้าไปในบ้านของคนอื่น หากหัวของเราสูงกว่าขื่อประตูบ้านของเขา เราจะไม่มีทางเข้าบ้านหลังนั้นได้เลย ซึ่งบ้านหลังนั้นผมเรียกมันง่าย ๆ ว่า หัวใจ

 

          ณ ห้างสรรพสินค้าแมคโคร สาขาเชียงราย เมื่อผมก้าวเท้าเข้าสู่ห้องอบรมด้วยความกรุณานำทางของพนักงานรักษาความปลอดภัย สิ่งแรกที่พบคือ ขนาดของห้องอบรมมีลักษณะเล็กและแคบมาก ในใจของผมคิดอย่างเดียวว่า นี่ไม่ใช่ปัญหา นี่เป็นความท้าทาย ด้วยความเชื่อของผมนับแต่ลาออกจากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงว่า ไม่ว่าจะเป็นที่ไหน มนุษย์สามารถเรียนรู้ได้ ขนาดพระพุทธเจ้ายังสอนคนให้บรรลุธรรมที่ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์เลย แต่การมาครั้งนี้ ผมมากับนักศึกษาฝึกงาน ผมไม่รีรอที่จะสร้างสภาพความกดดันให้นักศึกษารู้จักการบริหารความสามารถทางอารมณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้เข้ารับการอบรมจำนวน 20 คน ล้วนเป็นระดับหัวหน้างานที่ผ่านประสบการณ์ทำงานมาแล้วอย่างโชกโชน

          เวลาล่วงเลยผ่านไปจนใกล้ถึงเวลาสอน ผมสังเกตเห็นสีหน้าที่ไม่มั่นใจของนักศึกษา แววตาที่ไม่มั่นใจ และภาษากายที่แสดงออกว่า ประหม่าและตื่นเต้นเป็นอย่างมาก ผมจึงเดินมาหน้าชั้นเรียนเพื่อลดทอนบรรยากาศที่ตึงเครียดให้ผ่อนคลาย เพราะหน้าตาของผู้เข้ารับการอบรมก็ไม่ได้แตกต่างกับนักศึกษาฝึกงานของผมเลย ช่วงเริ่มต้นของการฝึกอบรม ถือเป็นช่วงที่ยากที่สุด แต่ผมชอบมากที่สุดเพราะเป็นช่วงเวลาทำลายกำแพงความรู้สึก ความคิดเดิม ๆ กระบวนทัศน์เก่า ๆ ผมชวนคุยไปเรื่อย แต่ไม่เรื่อยเปื่อย เพราะการเริ่มต้นการสอนในแต่ละหน่วยงาน แต่ละองค์กรล้วนแตกต่างกัน ไม่เหมือนกัน มีเพื่อน ๆ หลายคนที่เคยเห็นเคยฟังผมเป็นวิทยากรจะบอกเหมือนกันว่า มันเป็นพรสวรรค์ของผม ผมรู้ได้อย่างไรว่า เขากำลังรู้สึกอย่างไร นั่นสิ ผมก็ไม่รู้เหมือนกัน นี่คงเป็นความสามารถแฝงใต้ภูเขาน้ำแข็งแห่งสมรรถนะเป็นแน่แท้

          แต่อย่างไรก็ตาม การจะให้คนที่ว่ายน้ำไม่เป็นสามารถว่ายน้ำเป็นได้นั้น จำเป็นต้องให้คนผู้นั้นลงน้ำ จะได้รู้จักความเย็น ความหนาว ความลึกของน้ำ เพื่อให้เกิดความคุ้นชินกับสภาพน้ำ การฝึกประสบการณ์นักศึกษาก็เช่นกัน แม้นักศึกษาจะกลัว ตื่นเต้น ประหม่ามากสักเพียงใด ผมในฐานะของครูฝึกจำเป็นต้องให้นักศึกษาทดลองสอนอยู่ดี แต่เป็นการสอนที่มีผมคอยประคับประคองให้นักศึกษาสามารถยืนอยู่หน้าห้องในฐานะวิทยากรฝึกอบรมได้อย่างมั่นใจ และเมื่อถึงเวลาสอน นักศึกษายืนนิ่งหลังพิงฝาอยู่หลังห้อง ผมบอกไปยืนรอหน้าห้อง จำนวน 3 รอบ แต่ดูเหมือนจะไม่มีปฏิกิริยาตอบกลับจากนักศึกษา ผมไม่แน่ใจว่า นักศึกษาหูอื้อหรือแกล้งไม่ได้ยินกันแน่ สุดท้าย นักศึกษาก้าวเดินไปยืนจังก้าปะทะหน้าผู้เข้ารับการอบรมที่หน้าห้อง อาการตื่นเต้นแสดงออกมาอย่างชัดเจน น้ำเสียงสั่นเครือ ไม่รู้พูดอะไรออกมา มีการนำเสนอเป็นท่าทางประกอบการการร้องละครรำ ผมได้แต่ยิ้ม เป็นการยิ้มที่มิได้ยิ้มเย้ยหยัน แต่เป็นการยิ้มเหมือนพ่อแม่ได้เห็นการก้าวเดินก้าวแรกของลูก ผมคิดในใจ นี่ไง หลังจากตั้งไข่ที่มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ วันนี้ ลูกศิษย์ตัวน้อยของผมกำลังค่อย ๆ ก้าวแล้ว ผมถ่ายวีดิโอเก็บความประทับใจนี้ไว้และทำเป็นคลิปสั้น ๆ เพื่อกำลังใจให้เธอ โดยตั้งชื่อว่า ก้าวของเก้า สิ่งที่ผมปฏิบัติต่อนักศึกษาฝึกงานสอดคล้องกับแนวคิดการสร้างความรู้โดยผู้เรียนหรือ Constructivism บทบาทของครูในฐานะเป็นผู้อำนวยความสะดวกที่มีหน้าที่ในการวางแผนและจัดระบบการเรียนรู้ และมีการประเมินผู้เรียน โดยประเมินจากความเป็นไปได้ ศักยภาพของนักศึกษา ซึ่งผมให้นักศึกษาวิเคราะห์ตนเองด้วย SWOT Analysis มาก่อนหน้านี้ ทำให้ผมมองเห็นจุดแข็ง จุดอ่อนของนักศึกษา ดูความต้องการการสอน ความรู้ ความเข้าใจในเนื้อหาที่นักศึกษาจะสอน รวมถึงทัศนคติและพฤติกรรมที่แสดงออกของนักศึกษาที่มีต่อการบรรยายฝึกอบรม


          ตลอดเวลาการสอน ผมทำตัวเป็นผู้เข้ารับการอบรมคนหนึ่งที่นั่งหลังห้อง คอยสร้างสรรค์บรรยากาศการสอนของอาจารย์เก้าให้สนุกสนาน ไม่ให้เธอเครียดจนเกินไปและทำให้ผู้เข้ารับการอบรมได้ประโยชน์จากการสอนของเธอด้วย หลังจากเสร็จการก้าวเดินครั้งแรกวันแรก สิ่งที่ผมทำได้คือการให้คำแนะนำในการสอนของวันพรุ่งนี้ การเตรียมความพร้อมด้านต่างๆ อาทิ กิจกรรมประกอบเนื้อหาการสอน การถอดบทเรียนรวมถึงแนะนำให้เธอหาเกมจิตวิทยาที่เธอต้องเคยเรียนเคยเล่นแต่อาจจะมองข้ามไปมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ สอดคล้องกับแนวคิดการสร้างความรู้โดยผู้เรียนหรือ Constructivism บทบาทของครูในฐานะเป็นผู้ให้คำแนะนำ การแนะแนวให้คำปรึกษา การชี้แนวทางการพัฒนารวมถึงหน้าที่ในการสนับสนุนการเรียนรู้ด้วยการให้ข้อเสนอแนะ ให้คำแนะนำ ท้าทายความคิดสร้างสรรค์และส่งเสริมความคิดอิสระของนักศึกษา สุดท้าย ผมกล่าวสั้น ๆ ทิ้งท้ายให้นักศึกษาว่า

          “...ไม่มีใครเกิดมาแล้ววิ่งได้หรอก ทุกคนต้องหัดทรงตัว หัดเดิน แน่นอน ไม่มีใครเดินได้โดยไม่ล้ม ก็แค่ก้มไปดูขาดูเข่าว่ามีแผลไหม แล้วก็ลุกหัดเดินต่อไป ล้มต่อไป หากไม่ล้มก็เดินไม่ได้ เดินไม่ได้ก็ยืนอยู่ที่เดิม กว่าผมจะได้ขนาดนี้ผมผ่านอะไรมามาก เธอมาฝึกงานนี่เป็นงานที่ 3 เอง แค่นี้ก็เก่งแล้ว ส่วนเรื่องการสอนไม่ต้องกังวลว่าจะผิดหรือถูก เพราะในระหว่างการสอนการบรรยาย ผมจะไม่ขัดแย้ง ว่ากล่าวตำหนิระหว่างนั้นเลย….”

          ด้วยประสบการณ์เคยเป็นหัวหน้างานทั้งจากองค์กรเอกชนและหน่วยงานราชการ สิ่งหนึ่งที่ผมได้เรียนรู้ คือ ตำหนิในที่ลับ กล่าวชมในที่แจ้ง และอย่ารอรีที่จะปรบมือให้กับความสามารถของผู้ใต้บังคับบัญชา นี่เป็นสิ่งที่ผมยึดถือยึดมั่นในฐานะการเป็นผู้นำมาโดยตลอด

          หลังจากนั้น ผมพานักศึกษาฝึกงานไปเตรียมงานต่อซึ่งจะเกิดขึ้นในอีก 3 วันข้างหน้า เป็นกิจกรรมการอบรมนักศึกษาจากหลายสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ กำหนดการภาคเช้าผมต้องบรรยายพิเศษ ส่วนภาคบ่ายเป็นกิจกรรมการเรียนรู้กลางแจ้งแบบ Walk Rally ที่มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย การพานักศึกษามาเรียนรู้งานแบบนี้ ผมมองว่า นักศึกษาคนนี้โชคดีมากที่ได้มาเป็นกระบวนการนับแต่ต้นน้ำ กลางน้ำไปจนถึงปลายน้ำ แม้ว่าจะทำงานมาทั้งวัน แต่การสละเวลาพักผ่อนเพื่อมาเตรียมงานต่อไปให้ดีที่สุด ถือเป็นสิ่งที่ผมไม่เคยละเลยปฏิบัติเลย ผมมีคำสอนตนเองในใจเสมอมาว่า “ไม่มีใครอยากทำงานกับคนที่ไม่เป็นมืออาชีพ”

 

Read 7668 times Last modified on วันอาทิตย์, 01 พฤษภาคม 2559 07:25
สุดปฐพี เวียงสี

"ผมเดินทางเป็นวิทยากรทั่วประเทศ ไม่ใช่คนเก่ง ไม่ใช่คนที่วิเศษมาจากไหน ผมเดินทางตามความฝันของตนเอง ผ่านประสบการณ์การเรียนรู้ ผ่านตำราวิชาการที่ซื้ออ่าน ผ่านการพูดคุยกับผู้คน เก็บไว้ก็มีแต่จะเลือนหายไปไม่มีประโยชน์ จึงอยากจะแบ่งปันสิ่งที่ได้อ่าน สิ่งที่ได้เห็น ชีวิตที่เป็นกับผู้สนใจใคร่รู้"

Leave a comment

Make sure you enter the (*) required information where indicated. HTML code is not allowed.